Designteka

Kamienica Wiedeńska w centrum Poznania, zabytkowy budynek z początku XX wieku, odzyskała właśnie nowe życie. Na ponad 1500 m2 w dwóch połączonych budynkach powstała przestrzeń, która prowadzi gości przez różne czasy i estetyki: secesyjne detale i witraże, industrialne nawiązania do historii Poznania, minimalistyczny design inspirowany Azją i nasycone kolory Wschodu. Projektanci z Biuro Kreacja i M19 Architekci przywrócili życie tym historycznym wnętrzom, łącząc wysmakowany design z nowoczesnym podejściem do gastronomii. Tak powstała Kulinarna Kamienica – nowa, tętniąca życiem lokalizacja tej części Poznania.

Kamienica Wiedeńska przy ul. Podgórnej 11/13 w Poznaniu powstała na początku XX wieku jako elegancka, reprezentacyjna kamienica w stylu secesyjnym – miejsce przyciągające wzrok misternymi detalami art nouveau, ręcznie malowanymi witrażami i bogatą ornamentyką. Położona przy ważnym, miejskim ciągu komunikacyjnym, przez dziesięciolecia była świadkiem tętniącego życiem centrum Poznania, pełniąc funkcje mieszkalne i usługowe.

Z biegiem czasu budynek z przyczyn zaniedbań i powojennej odbudowy w czasach PRL stracił swój dawny blask. Wnętrza uległy degradacji, a cała kamienica przez lata pozostawała w stanie bliskim ruiny.

- „Budynek był tak wielokrotnie przebudowywany, że wewnątrz właściwie nic już nie było z tej historycznej kamienicy. Pojedyncze płytki, obiekty, ślady historii” – komentuje Dorota Terlecka z Biuro Kreacji, pracowni odpowiedzialnej za projekt i realizację Kamienicy Kulinarnej. – „Miałam poczucie, że ten budynek zasługuje na swoje drugie życie”.

Orient Express zatrzymuje się przy Podgórnej

Zadanie, które otrzymało Biuro Kreacja oraz M19 Architekci, polegało na znalezieniu równowagi pomiędzy ciężarem historii kamienicy przy ul. Podgórnej 11/13 a potrzebą nadania jej nowej, żywej funkcji miejskiej. Tak narodziła się Kulinarna Kamienica – otwarta, współczesna przestrzeń inspirowana formatem Restaurant Market, łącząca różnorodne smaki, autorskie koncepty i przystępne menu. Miejsce, w którym można znaleźć dziesięć różnych kuchni oraz trzy bary, każdy w odmiennej stylistyce.

- „Projektując wnętrza historycznej kamienicy chcieliśmy oprzeć się na lokalności, na historii miasta, ale równocześnie musieliśmy ugryźć temat tej różnorodności smaków i planowanej funkcji tej przestrzeni” – tak Dorota Terlecka opisuje trudności w opracowywaniu koncepcji wnętrz.

„Sprawdzaliśmy tematy i wątki, którymi moglibyśmy się wesprzeć i jednym z nich była secesja, odwołanie się do secesyjnych dworców. Naturalnie też przyszedł do nas pomysł związany z podróżą smaków” – wyjaśnia właścicielka pracowni Biuro Kreacja.

Metafora podróży Orient Expressem pozwoliła projektantom przeprowadzić gości przez różne epoki, kultury i estetyki w obrębie jednej kamienicy. Od eleganckiej secesji i witraży Kamienicy Wiedeńskiej, przez industrialne akcenty nawiązujące do dziedzictwa Hipolita Cegielskiego, aż po minimalistyczne inspiracje Azją i intensywne kolory Wschodu – każdy fragment wnętrza stał się osobnym „przystankiem” tej kulinarnej i wizualnej podróży.

Od dworcowej poczekalni po daleki Wschód

Po wejściu do Kamienicy Kulinarnej od razu trafia się do przestrzeni, która naturalnie odwołuje się do secesyjnego rodowodu budynku.

„Pierwotnie były tutaj lokale usługowe. To była kamienica handlowa, w stylu kamienic wiedeńskich. Po wojnie to nie zostało nigdy odbudowane. Dopiero ta rewitalizacja pozwoliła na przywrócenie pierwotnych funkcji. Nawiązanie do secesji, które wita gości od wejścia, to hołd dla tych dawnych wnętrz” – tłumaczy Dorota Terlecka.

Wysokie sklepienie, rytm witryn i secesyjnych detali przywodzą na myśl elegancję dawnych dworcowych galerii – miejsc spotkań i oczekiwania w drodze. Posadzki, łuki i ręcznie malowane ornamenty budują atmosferę początku XX wieku, a centralnie usytuowany bar o łukowej formie, wykończony orzechowym fornirem, porządkuje przestrzeń i nadaje jej reprezentacyjny charakter. Tapicerowane siedziska i dyskretne odniesienia do wnętrz wagonów kolejowych wprowadzają motyw podróży, który staje się osią całego projektu i naturalnym punktem wyjścia do dalszej opowieści.

Od strony dziedzińca architektura wyraźnie zmienia swój charakter, prowadząc od secesyjnej elegancji ku industrialnym śladom dawnego Poznania.

Ta część przestrzeni nawiązuje do historii poznańskiej fabryki H. Cegielskiego, która na początku XX wieku była największym w kraju ośrodkiem produkcji parowozów, tym bardziej znaczącej, że willa samego Cegielskiego znajdowała się niegdyś na sąsiadującym z inwestycją dziedzińcu. Stalowe okucia, industrialne lampy i meble budują techniczny rytm wnętrza, a murale przedstawiające dawne maszyny parowe stają się wizualnym komentarzem do przemysłowego dziedzictwa miasta.

Sercem tej przestrzeni jest zadaszony taras, którego, co ciekawe pierwotnie nie było nawet w projekcie.

- „Początkowo miał tam być taras zewnętrzny, ale w międzyczasie nastąpiła zmiana planu zagospodarowania przestrzeni i dostaliśmy możliwość zrealizowania zadaszonego tarasu. Najciekawsze jest to, że to miejsce jest nieco oddalone od wejścia i dla restauratorów nie było ono specjalnie atrakcyjne. A nagle się okazało, że ten taras jest serem tego wnętrza i wszyscy chcą tam siedzieć.” – opisuje projektantka.

Jak podkreśla, strefa industrialna nie jest więc dosłowną rekonstrukcją przeszłości, ale wysmakowaną, wizualną wariacją na temat historii Poznania, która porządkuje przestrzeń i nadaje jej kontekst, wpisując się jednocześnie w nowoczesny format Restaurant Market.

Idąc dalej, wnętrza Kulinarnej Kamienicy stopniowo wyciszają się i upraszczają. Strefa inspirowana Azją wprowadza estetykę japandi – jasną, uporządkowaną i oszczędną w formie. Minimalistyczne stoliki i stoły nawiązujące do japońskiej prostoty, naturalne materiały w postaci jasnego drewna oraz tkanin pokrywających ściany porządkują przestrzeń i dają wytchnienie. Całość dopełnia proste, miękkie światło papierowych lampionów, budujące atmosferę spokoju i skupienia.

Ten wyciszony rytm stopniowo ustępuje miejsca bardziej intensywnym doznaniom. W strefie Wschodu pojawiają się nasycone barwy – burgund i oranż – ciemne drewno oraz kolorowe lampiony wykonane z indyjskich tkanin. Przestrzeń nabiera głębi i ciepła, nawiązując do mocnych zapachów i smaków kuchni, które tu goszczą, i domykając narrację wnętrza kontrastem między minimalizmem a zmysłową intensywnością.

- „To było skomplikowane, żeby te wszystkie style spiąć razem – zdradza właścicielka Biuro Kreacji. – „Wybraliśmy jednak pewną gamę kolorów, materiałów i tekstur, w której poruszaliśmy się niezmiennie, niezależnie od stylu. Burgund, zieleń i beże tworzą spójny zestaw kolorystyczny stosowany na różne sposoby w całej kamienicy.”

Ostatni przystanek

Ta podróż smaków kończy się na piętrze – w przestrzeni bardziej kameralnej, otwartej na miasto dzięki historycznym witrynom. To miejsce codziennych rytuałów: kawy w ciągu dnia i dłuższych, wieczornych rozmów przy koktajlu. Miękkie, wygodne sofy oraz stonowana paleta burgundu i granatu budują nastrój wyciszenia, a ciepłe, nastrojowe światło subtelnie załamuje się na tkaninach i celowo niedoskonałych tynkach wykonanych w technice wabi-sabi.

- „Duszą tej przestrzeni jest delikatnie rzeźbiony bar, wykończony stalą w odcieniu burgundu, który nadaje wnętrzu współczesny akcent i dyskretnie odbija światło. Miękkie tkaniny współistnieją tu z secesyjnymi sztukateriami i szlachetnymi materiałami, a całość dopełnia grafika Barta Sucharskiego’ – komentuje Maja Skołysz z M19 Architekci.

- „Nawet toaleta staje się osobnym, kameralnym epizodem tej opowieści” – podkreśla architektka.

- „Konsekwentna kolorystyka, odważne detale i teatralna gra świateł wprowadza element zaskoczenia, czyniąc z tej niewielkiej przestrzeni pełnoprawny, zapadający w pamięć fragment wnętrza.”

Podróż z rozmachem

Skala przedsięwzięcia była jednym z największych wyzwań całej realizacji. Kulinarna Kamienica zajmuje ponad 1500 m2, rozciągając się na przestrzeni dwóch połączonych budynków i na trzech kondygnacjach ? od piwnicy, przez parter, po piętro ? co na etapie projektu i nadzoru wymagało precyzyjnej koordynacji działań.

- „Mieliśmy więc historyczny budynek, który jest bardzo skomplikowany, ma różne wysokości, jest na różnych poziomach” – tak opisuje trudności podczas realizacji Dorota Terlecka. – „Do tego dochodzi ambitny projekt wnętrz, zmieniających się w myśl tej metafory podróży Orient Expressem oraz kwestie dziesięciu konceptów gastronomicznych i trzech barów, gdzie musieliśmy wziąć pod uwagę złożone zagadnienia techniczne, odmienne wyposażenie czy technologie”.

Kluczowe było utrzymanie balansu między potrzebami nowoczesnej gastronomii a konsekwentną realizacją autorskiej koncepcji.

- „To był gigant jak na tak niewielkie pracownie’ – mówi z dumą Dorota Terlecka. – „Przez wiele lat mieliśmy piękne wizualizacje i projekt wykonawczy w szufladzie. Uważam to za nasz sukces, że udało się ten projekt zrealizować, że on powstał.”

Powrót na mapę miasta

Kulinarna Kamienica domyka dziś pewną historię, a jednocześnie otwiera ją na nowo. Budynek, który przez dekady był świadkiem przemian miasta – od secesyjnych ambicji początku XX wieku, przez przemysłowy rytm Poznania Cegielskiego, aż po okres powolnego zapomnienia – ponownie stał się żywą częścią jego centrum.

Rewitalizacja przywróciła mu nie tylko architektoniczną godność, lecz także społeczną rolę: miejsce spotkań, rozmów i codziennych rytuałów, osadzonych w przestrzeni o wyraźnej tożsamości.

- „Ludzie mieszkający w Poznaniu są zadowoleni, że to historyczne miejsce zostało potraktowane w taki sposób” – komentuje Dorota Terlecka po Kolacji Architektów zorganizowanej w tych świeżo oddanych do użytku wnętrzach. – „To nie jest nagle kamienica, w której są bardzo drogie butiki, tylko to miejsce dostępne, z którego mieszkańcy miasta mogą na co dzień korzystać.”

- „W Poznaniu jest dużo niewyremontowanych kamienic, mających dużo oryginalnych i pięknych elementów, które czekają na swoją kolej. Mam nadzieje, że nasz przykład pokaże, że można to zrobić i że to pójdzie dalej” – podsumowuje Dorota Terlecka.

Autorzy projektu:

Biuro Kreacja: Dorota Terlecka, Karolina Polińska, Denis Durtsev,

M19 Architekci: Maja Skołysz, Ewa Michałowska

Artyści: Natalia Krata, Bart Sucharski, Maria Broniewska

Fotografie wnętrz: Alka Murat